Również współcześnie wpływ kawy na zdrowie budzi kontrowersje. Kawa była już oskarżana o wywoływanie rozmaitych chorób i przyczynianie się do wielu dolegliwości. Była też wychwalana za zdrowotne i pobudzające właściwości. Przyczyną tych różnorodnych opinii jest często nieporozumienie. Kawa kawie przecież nierówna, a i jej spożycie nie jest takie samo. Różnice w zawartości kofeiny, głównej oskarżonej pośród substancji wchodzącej w skład kawy, mogą się znacznie różnić w zależności od tego, jakie jest pochodzenie ziaren, w jaki sposób zostały one przetworzone i parzone. Uporządkujmy więc podstawowe informacje o kawie.
Podstawy
Za standardową ilość kawy uważa się filiżankę pojemności 150 ml. Kawa parzona w ekspresie ciśnieniowym może zawierać od 60 do 180 mg kofeiny na filiżankę, parzona w ekspresie ciśnieniowym – od 40 do 170 mg, a rozpuszczalna jest jeszcze słabsza, zawiera zwykle między 30 a 120 mg kofeiny na filiżankę. Kawa bezkofeinowa zawiera co prawda kofeinę, ale w niewielkich ilościach – jej zawartość nie może przekroczyć 0,1% suchej masy kawowej, co oznacza, że filiżanka takiej kawy zawiera mniej więcej 3 mg kofeiny.
Jak widać, zawartość kofeiny może być bardzo zróżnicowana. Wynika to między innymi z rodzaju ziaren użytych do produkcji i procesu ich przetwarzania. Na przykład kawa typu robusta zwykle zawiera dwa razy więcej kofeiny niż kawa arabika. Stąd też między innymi mocniejszy, gorzki smak robusty. Kawa składa się również z wielu innych związków chemicznych, których zawartość może być różna w zależności od rodzaju kawy.
Spożycie kofeiny
Kofeina jest substancją chemiczną, którą większość miłośników kawy uważa za najistotniejszy z jej składników. To dzięki niej kawa jest znana ze swoich pobudzających właściwości. Jednak to właśnie ona jest najczęściej oskarżana o szkodliwe działanie. Kawy jednak różnią się zawartością kofeiny, a ta sama substancja, która może być szkodliwa w dużych ilościach, pozostaje zupełnie nieszkodliwa, gdy spożywa się ją w niewielkich dawkach.
Różnice w zawartości kofeiny oraz ilość pitej kawy mają znaczny wpływ na jej działanie. Spożywana umiarkowanie nie tylko nie szkodzi, ale pobudza, poprawia wyniki związane z wysiłkiem fizycznym (na przykład sportowe) i umysłowym (na przykład podczas nauki), przyspiesza szybkość reakcji i poprawia koncentrację, tym samym zwiększając bezpieczeństwo prowadzenia samochodu... Ile więc należy spożywać kofeiny?
To również zależy od wielu czynników, takich jak waga ciała i wiek. Przyjmuje się, że bezpieczne spożycie kofeiny dla dorosłej osoby to poniżej 300 mg dziennie, co z grubsza odpowiada: trzem lub czterem filiżankom kawy parzonej, pięciu filiżankom kawy rozpuszczalnej lub herbaty albo sześciu porcjom napojów typu cola. Kofeina spożywana w takiej ilości nie jest szkodliwa i nie powinna wywoływać skutków ubocznych u zdrowych osób. Większe spożycie może prowadzić do niewielkiego zatrucia, którego objawami są niepokój i nadmierna nerwowość, bezsenność, nieregularne lub przyspieszone bicie serca, skurcze mięśni, zatrucie pokarmowe, zaburzone zdolności psychomotoryczne. Jednak długotrwałe i regularne spożywanie kawy lub innych produktów zawierających kofeinę zwiększa odporność i zmniejsza szanse zatrucia.
Ireneusz Orzeł
Tekst opracowany na podstawie materiałów International Coffee Organisation (www.ico.org)
„Filiżanka Smaków” nr 3 (7), maj 2009
www.filizankasmakow.pl
